DECEMBER 9, 2022
  • DECEMBER 9, 2022
  • Chicago 12, Melborne City, USA
aktyalite

Adiksyon ak jwèt aza, yon pwoblèm sikolojik ki touche anpil  jèn Ayisyen

Sitiyasyon ekonomik anpil jèn an Ayiti difisil anpil. Pou chanje sitiyasyon lavi yo, anpil ladan yo chwazi jwe jwèt aza. " Dòmi pòv leve rich", "Nan yon mizè w ka pase", se fraz sa yo jèn amatè yo itilize pou pran konfyans lè y ap jwe. Anpil nan jèn sa yo ki p ap travay, k ap chache chanje kondisyon lavi yo nan jwe aza, devlope yon adiksyon pou  jwèt  sila. Selon espesyalis yo, se yon grav pwoblèm sikolojik ki konn fè  jèn  yo anvi touye tèt yo tou.

Jwèt aza se yon ansanm jwèt amizman kote jwè a parye oubyen mize lajan pou l genyen. Li pi fasil pou pèdi olye pou w ta genyen. Posiblite pou genyen an chita nètman sou aza. Sa konn rive tou gen moun ki parye byen materyèl yo oubyen yon bagay ki vo lajan. Pami jwèt sa yo, ou jwenn bòlèt, lotri ak jwèt kat yo (kazino, pokè, rèz, albou), woulennteng, lawoulèt, ti grate, ou jwenn tou kèk jwèt elektwonik an liy ki pa parèt twò lontan men ki kòmanse ap tann zèl yo nan plizyè rejyon nan peyi a tankou Keno, Paryaj pa m, Krezi paryaj, Ann parye, elatriye.

Menmsi nan jwèt aza yo posiblite pou genyen an piti anpil, Jwè yo pa pè jwe pou yo  genyen. Se vre genyen an difisil, men jwèt aza yo bay jwè yo  posiblite  pou fè anpil lajan menmsi yo pa ta mize anpil. Se konsa nan tante chans, ak lespwa y ap genyen yon jou kanmèm, nan chèche tire sa ki gentan pèdi, anpil jèn Ayisyen devlope yon adiksyon ak jwèt aza a, ki fè yo pa ka rete san yo pa jwe.

Kervenson Victor, yon jenn bray 24 lane, rakonte eksperyans li nan jwe aza." Mwen menm se sèl bòlèt m jwe kòm aza, m te konn jwe Rèz tou men m pa jwe l ankò paske li gen anpil koken ladann. Sa te fè m goumen ak yon nèg ". Li ajoute: " M ap sonje premye fwa m t ap jwe se yon granmoun ki t ap mande, m ba l 25 goud, li di m: “ Mèsi pitit mwen, al jwe 11 ”. M jwe l pou 100 goud, li fè premye lo, m fè 5 000 goud. Depi lè a, m pran gou. M tou vin amatè. Bòlèt la se yon bèl jwèt, si tèt ou klè pou fè bon rèv, ou ka dòmi pòv ou leve rich.".

Pami jèn ki adikte ak jwèt aza yo, anpil fwa se sikonstans lavi ki fè yo te kòmanse jwe jouk sa vin difisil pou yo kite l.  Jerry, yon jenn gason 29 lane rakonte : " Yon lè, manman pitit mwen rele m, li di m pitit la malad li bezwen mennen l lopital. Tèt mwen cho paske m renmen pitit mwen. M p ap travay pou ta di m gen kòb sou kanè. Bondye fè m te gen sèl 50 goud nan pòch mwen, m pase bò yon baz aza, m kanpe m byen suiv, aprè  sa m mize. Vlap !  M f on koko mouton. Jou sa, m antre lakay mwen ak 720 dola. Demen m pot kòb lopital la ale. Se konsa l ye, pèdi a pa dous vre men nan yon mize w ka pase. Se sa k fè m p ap janm sispann jwe aza."

Rezon ki pouse jèn adikte ak jwèt aza yo pa menm. Sa ki parèt kòm denominatè komen an se lavi chè ak prekarite ekonomik y ap viv la ki fè tout espwa yo se nan jwèt la li chita. Sitiyasyon sa plis frape jenn gason yo pase jenn fanm yo selon Ricardo Saint-Jean, yon etidyan nan sosyoloji, ki jwe Paryaj pam. Li di :" Anpil fwa, fi yo pi fasil kontante yo ak sa paran yo ba yo. Genyen tou ki gen mennaj k ap ba yo lajan, sa fè yo pa twò fokis. Nèg yo plis bezwen lajan, e anpil nèg ta renmen gen kòb pou regle tout afè yo, se sa k fè  anpil nan yo adikte."

Sou 30 jèn nou kontakte ki gen ant 17  a 29 lane nan Pòtoprens ak nan zòn ki anviwonnen l yo, gen  60℅ (18) ki jwe aza pou pi piti yon fwa nan vi yo, gen 40℅ ki pa konn jwe ditou. Nan 18 ki konn jwe a, gen 10 ki temwanye yo jwe pa okazyon epi 8 ki di yo jwe prèske chak jou, se 8 sa yo nou konsidere kòm sila ki adikte ak jwèt aza. Sa vle di gen 8 sou 30 la ki adikte sa ki reprezante anviwon 26 ℅. Pami 8 adikte yo gen sèlman 2 fanm. Nan Kad ankèt sa a, nou manyen divès kalite jwèt aza pami sa nou site pi wo yo.

Medsen jounalis Marc Gozlan eksplike nan yon atik li pibliye nan "Science et avenir" nan lane 2015, jèn ki adikte ak jwèt aza yo, li menm li rele "jeu pathologique", pa sèlman pèdi lajan yo, men sa ka gen repèkisyon sou yo, ki fè yo fè zak delenkans epi fè yon retrè sosyal ak familyal. Li esplike tou, jwèt patolojik la toujou asosye ak depandans sibstans siko aktiv yo, tankou alkòl, tabak, kanabis (bòz) ak kokayin. Moun sa yo ki konn rive nan yon eta depresif lè yo pèdi twòp epi bezwen tire lajan yo pèdi yo konn anvi touye tèt yo tou.

Ansyen responsab sant sikyatrik Pòtoprens la, doktè Louis-Marc Jeanny Girard  eksplike, moun ki nan sitiyasyon sa yo frape pa sa yo rele yon twoub obsesif konpilsif ki fè yo obsede ak jwèt aza a epi fè yo vin genyen konpilsyon. Selon doktè Girard, moun sa yo atenn nevwoz ki ka tounen yon gwo depresyon si pa gen priz an chaj ki fèt pou yo. Li konseye tout moun ki ta twouve l nan sitiyasyon sa chèche jwenn ak yon sikològ oubyen yon sikyat ki ka ede l selon nivo ka pa l la egzije.